BLOG
Van ITAP dùng cho hệ thống cấp nước nhà máy thực phẩm cần lưu ý gì?
Hệ thống cấp nước trong nhà máy thực phẩm phục vụ nhiều khu vực khác nhau như sản xuất, rửa nguyên liệu, vệ sinh thiết bị, cấp nước nồi hơi, pha chế, làm mát và sinh hoạt. Vì vậy, van sử dụng trong hệ thống cần được lựa chọn cẩn thận để bảo đảm độ kín, vận hành ổn định và hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng nước.
Khi lựa chọn Van ITAP chính hãng cho nhà máy thực phẩm, không nên chỉ dựa vào kích thước đường ống. Người dùng cần xem xét nguồn nước, vị trí lắp đặt, áp lực, nhiệt độ, vật liệu van và khả năng bảo trì trong suốt quá trình vận hành.
Đặc điểm cấp nước trong nhà máy thực phẩm
Nhà máy thực phẩm thường có nhiều tuyến nước riêng biệt. Mỗi tuyến có yêu cầu khác nhau về lưu lượng, áp lực, độ sạch và nhiệt độ.
Một hệ thống có thể bao gồm:
- Nước cấp sinh hoạt.
- Nước rửa nguyên liệu.
- Nước dùng cho khu chế biến.
- Nước cấp cho thiết bị lọc.
- Nước nóng vệ sinh.
- Nước cấp cho nồi hơi.
- Nước làm mát.
- Nước rửa sàn và vệ sinh nhà xưởng.
- Nước sau xử lý dùng cho sản xuất.
- Nước cấp cho hệ thống phụ trợ.
Vì đặc điểm sử dụng đa dạng, không nên dùng một loại van cho tất cả vị trí. Mỗi khu vực cần được đánh giá theo chức năng và điều kiện vận hành thực tế.
Cần xác định loại nước đi qua van
Trước khi chọn Van ITAP, cần xác định nước trong đường ống là nước sạch, nước nóng, nước sau xử lý hay nước có hóa chất tẩy rửa. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến vật liệu thân van và gioăng làm kín.
Cần kiểm tra:
- Nguồn nước cấp vào nhà máy.
- Mức độ cặn trong nước.
- Độ pH.
- Hàm lượng sắt, mangan.
- Độ cứng của nước.
- Nhiệt độ làm việc.
- Hóa chất có thể xuất hiện trong hệ thống.
- Yêu cầu vệ sinh của từng khu vực.
- Tiêu chuẩn nội bộ của nhà máy.
- Hồ sơ kỹ thuật của thiết bị sử dụng nước.
Với các tuyến nước dùng trực tiếp hoặc gián tiếp cho sản xuất thực phẩm, cần kiểm tra kỹ chứng nhận, vật liệu và khả năng phù hợp của từng model. Không nên mặc định toàn bộ van cùng thương hiệu đều dùng được cho mọi vị trí trong nhà máy.
Lựa chọn vật liệu phù hợp
Nhiều dòng Van ITAP dùng thân đồng hoặc đồng mạ niken, kết nối ren và gioăng làm kín bằng vật liệu đàn hồi. Các vật liệu này có thể phù hợp với nhiều hệ thống nước sạch, nhưng vẫn phải đối chiếu với môi chất thực tế.
Khi lựa chọn cần xem:
- Vật liệu thân van.
- Vật liệu bi, đĩa hoặc lò xo.
- Vật liệu trục van.
- Vật liệu gioăng.
- Lớp mạ bên ngoài.
- Giới hạn nhiệt độ.
- Giới hạn áp lực.
- Khuyến nghị môi chất của nhà sản xuất.
- Khả năng tiếp xúc với hóa chất vệ sinh.
- Điều kiện lắp trong nhà hay ngoài trời.
Nếu tuyến ống có nước muối, hóa chất tẩy rửa mạnh hoặc dung dịch có tính ăn mòn, cần đánh giá riêng. Trong một số vị trí đặc thù, van inox hoặc van chuyên dụng có thể phù hợp hơn van đồng thông thường.
Van bi ITAP dùng để khóa nước
Van bi ITAP phù hợp cho các vị trí cần đóng mở nhanh dòng nước. Loại van này thường được dùng ở đầu nhánh, trước thiết bị, trước bộ lọc hoặc tại khu vực cần cô lập khi bảo trì.
Có thể bố trí van bi tại:
- Đầu vào từng khu sản xuất.
- Trước máy lọc nước.
- Trước thiết bị rửa.
- Trước bồn chứa.
- Trước đường cấp nước nóng.
- Đầu nhánh rửa sàn.
- Đầu vào thiết bị phụ trợ.
- Trước đồng hồ hoặc cụm kiểm tra.
Van bi nên được vận hành ở trạng thái mở hoàn toàn hoặc đóng hoàn toàn. Không nên dùng van bi để điều tiết lưu lượng trong thời gian dài vì dòng nước qua khe hẹp có thể làm mòn bi và gioăng.
Lọc Y ITAP giúp bảo vệ thiết bị
Trong nhà máy thực phẩm, đường nước thường đi qua nhiều thiết bị như lọc tinh, van giảm áp, đồng hồ đo, bơm định lượng hoặc bộ trao đổi nhiệt. Lọc Y giúp giữ lại cặn rắn trước khi nước đi vào các thiết bị này.
Lọc Y nên được cân nhắc tại:
- Trước van giảm áp.
- Trước thiết bị đo lưu lượng.
- Trước máy lọc nước công nghiệp.
- Sau bồn chứa có nguy cơ cặn.
- Trước bộ trao đổi nhiệt.
- Trước thiết bị rửa tự động.
- Trước một số van điều khiển.
- Đầu vào khu vực có yêu cầu ổn định áp lực.
Lọc Y không thay thế hệ thống xử lý nước. Sản phẩm chỉ giữ cặn rắn lớn hơn mắt lưới, không xử lý được nước cứng, sắt hòa tan, mangan hoặc vi sinh.
Van một chiều ITAP ngăn nước chảy ngược
Van một chiều được dùng để ngăn nước chảy ngược về nguồn cấp, máy bơm hoặc thiết bị xử lý nước. Đây là thiết bị quan trọng trong hệ thống có nhiều nhánh, nhiều bồn chứa hoặc bơm hoạt động luân phiên.
Vị trí thường gặp gồm:
- Sau máy bơm.
- Trên đường cấp vào bồn chứa.
- Sau hệ thống xử lý nước.
- Trước điểm đấu nối giữa các tuyến.
- Đường cấp có nguy cơ hồi lưu.
- Nhánh cấp cho thiết bị có áp lực riêng.
- Đường ống có nhiều bơm song song.
Khi chọn van một chiều, cần kiểm tra lưu lượng thực tế, áp lực mở van, tư thế lắp và mức độ cặn trong nước. Nếu nước có nhiều cặn, van có thể bị kẹt hoặc đóng không kín.
Van giảm áp ITAP dùng khi áp lực không ổn định
Một số khu vực trong nhà máy thực phẩm có thiết bị yêu cầu áp lực đầu vào ổn định. Nếu áp lực nguồn quá cao hoặc dao động mạnh, van giảm áp có thể được sử dụng để bảo vệ thiết bị phía sau.
Van giảm áp nên cân nhắc khi:
- Nguồn nước được cấp bằng bơm tăng áp.
- Áp lực đầu vào cao hơn giới hạn thiết bị.
- Khu vực tầng thấp chịu áp lớn.
- Máy rửa hoặc máy lọc yêu cầu áp lực ổn định.
- Đường ống thường phát sinh xung áp.
- Nhà máy có nhiều vùng áp lực khác nhau.
Nên lắp đồng hồ áp suất trước và sau van giảm áp để theo dõi. Đồng thời, cần lắp lọc Y phía trước để hạn chế cặn bẩn làm ảnh hưởng đến bộ phận điều chỉnh bên trong.
Chú ý nhiệt độ nước
Nhà máy thực phẩm thường sử dụng nước nóng để rửa thiết bị, vệ sinh đường ống hoặc hỗ trợ quá trình sản xuất. Nhiệt độ cao có thể làm gioăng nhanh lão hóa nếu chọn sai model.
Cần xác định:
- Nhiệt độ vận hành bình thường.
- Nhiệt độ cao nhất của hệ thống.
- Nhiệt độ khi vệ sinh thiết bị.
- Thời gian duy trì nhiệt độ cao.
- Tần suất nóng lạnh thay đổi.
- Vật liệu gioăng của van.
- Áp lực tại nhiệt độ cao.
- Khả năng giãn nở của đường ống.
Không nên lấy thông số nhiệt độ của một dòng Van ITAP để áp dụng cho toàn bộ sản phẩm. Mỗi model có giới hạn riêng và cần được đối chiếu catalogue trước khi lắp.
Kiểm soát áp lực trong từng khu vực
Áp lực trong nhà máy có thể thay đổi theo thời điểm, theo số lượng thiết bị vận hành và theo vị trí lắp đặt. Van cần được chọn theo áp lực thực tế chứ không chỉ theo đường kính ống.
Cần kiểm tra:
- Áp lực nguồn cấp.
- Áp lực sau máy bơm.
- Áp lực tại từng khu sản xuất.
- Áp lực lớn nhất khi van phía sau đóng.
- Áp lực thử đường ống.
- Xung áp khi bơm dừng.
- Giới hạn chịu áp của thiết bị.
- Cấp áp lực của van và phụ kiện.
Van phải có mức dự phòng phù hợp. Tuy nhiên, chọn van cấp áp lực cao nhưng sai vật liệu, sai kích thước hoặc sai chức năng vẫn có thể gây sự cố.
Chia vùng để dễ bảo trì
Nhà máy thực phẩm thường không thể dừng toàn bộ hệ thống cấp nước chỉ để sửa một thiết bị. Vì vậy, van cần được bố trí theo từng vùng sản xuất và từng nhóm thiết bị.
Nên có van khóa tại:
- Đầu vào nhà máy.
- Đầu vào bể chứa.
- Đầu ra bể chứa.
- Trước và sau máy bơm.
- Đầu vào từng khu sản xuất.
- Đầu vào khu rửa nguyên liệu.
- Đầu vào khu chế biến.
- Đầu vào khu đóng gói.
- Đầu vào khu vệ sinh thiết bị.
- Trước từng máy quan trọng.
- Trước và sau bộ lọc.
- Trước thiết bị xử lý nước.
Cách chia vùng hợp lý giúp bảo trì nhanh, giảm thời gian dừng máy và hạn chế ảnh hưởng đến dây chuyền sản xuất.
Tránh nguy cơ nhiễm bẩn từ bên ngoài
Đối với hệ thống cấp nước trong nhà máy thực phẩm, độ kín của van và mối nối rất quan trọng. Rò rỉ không chỉ làm thất thoát nước mà còn có thể tạo khu vực ẩm, bám bụi và phát sinh nguy cơ vệ sinh.
Cần lưu ý:
- Không để mối nối rò rỉ kéo dài.
- Không đặt van trong khu vực ngập bẩn.
- Không để nước thải chảy qua thân van nước sạch.
- Không dùng vật liệu làm kín không phù hợp.
- Không bọc kín van bằng vật liệu giữ ẩm.
- Không để hóa chất vệ sinh bám lâu trên bề mặt.
- Không đặt van tại nơi khó kiểm tra.
- Không để cặn bẩn che khuất điểm rò.
Nếu van lắp trong khu vực rửa sàn thường xuyên, cần có giải pháp bảo vệ bề mặt và kiểm tra định kỳ để tránh oxy hóa, kẹt tay vận hành hoặc rò tại mối ren.
Lắp đặt Van ITAP đúng kỹ thuật
Lắp đặt đúng giúp van kín, dễ vận hành và bền hơn trong môi trường nhà máy. Đặc biệt với kết nối ren, lực siết và vật liệu làm kín phải được sử dụng phù hợp.
Khi lắp cần:
- Làm sạch đường ống trước khi lắp van.
- Kiểm tra ren của van và phụ kiện.
- Quấn băng tan đúng chiều.
- Không để băng tan thừa lọt vào đường nước.
- Vặn bằng tay trước để tránh chéo ren.
- Dùng cờ lê đúng kích thước.
- Không dùng tay gạt để xoay thân van.
- Không siết quá mạnh làm nứt thân.
- Lắp đúng chiều dòng chảy với van một chiều, lọc Y và van giảm áp.
- Bố trí giá đỡ cho đường ống.
- Chừa không gian thao tác và tháo bảo trì.
- Thử kín trước khi đưa vào vận hành.
Đường ống cần được căn chỉnh thẳng hàng. Không nên dùng thân van để kéo hai đầu ống lệch nhau vì có thể tạo lực uốn lên mối nối.
Bố trí van theo từng khu vực trong nhà máy
Mỗi khu vực có yêu cầu khác nhau nên cách bố trí van cũng cần khác nhau. Không nên dùng một sơ đồ chung cho toàn bộ nhà máy.
| Khu vực | Loại van nên cân nhắc |
|---|---|
| Đầu vào nguồn nước | Van khóa, lọc Y, van một chiều |
| Sau máy bơm | Van một chiều và van khóa |
| Trước máy lọc nước | Van bi, lọc Y, đồng hồ áp |
| Khu rửa nguyên liệu | Van khóa từng nhánh |
| Khu chế biến | Van khóa theo từng cụm thiết bị |
| Khu nước nóng | Van phù hợp nhiệt độ, van khóa |
| Trước van giảm áp | Lọc Y |
| Vùng áp lực cao | Van giảm áp |
| Điểm thấp đường ống | Van xả |
| Điểm cần chống hồi lưu | Van một chiều |
Bảng trên chỉ mang tính định hướng. Model cụ thể phải được chọn theo lưu lượng, áp lực, nhiệt độ và chất lượng nước.
Kiểm tra hồ sơ kỹ thuật và chứng từ
Với nhà máy thực phẩm, hồ sơ sản phẩm thường được kiểm tra kỹ hơn so với công trình dân dụng. Việc sử dụng đúng model và đúng chứng từ giúp quá trình nghiệm thu, bảo trì và truy xuất thiết bị thuận lợi hơn.
Cần chuẩn bị:
- Catalogue sản phẩm.
- Model và kích thước van.
- Thông số áp lực.
- Thông số nhiệt độ.
- Vật liệu chế tạo.
- Môi chất sử dụng.
- Xuất xứ sản phẩm.
- Chứng từ CO, CQ khi dự án yêu cầu.
- Hướng dẫn lắp đặt.
- Vị trí lắp trên bản vẽ.
- Mã quản lý thiết bị.
- Lịch bảo trì.
Không nên chỉ ghi chung “van ITAP” trong hồ sơ mà không nêu rõ model, kích thước và chức năng. Điều này dễ gây nhầm lẫn khi mua bổ sung hoặc thay thế sau này.
Bảo trì định kỳ trong quá trình vận hành
Van trong nhà máy thực phẩm cần được kiểm tra định kỳ để tránh sự cố bất ngờ. Những van ít đóng mở cũng cần được vận hành thử để tránh kẹt.
Nội dung bảo trì gồm:
- Kiểm tra rò rỉ tại mối nối.
- Kiểm tra rò tại trục van.
- Đóng mở thử van bi và van cửa.
- Vệ sinh lọc Y.
- Kiểm tra van một chiều.
- Theo dõi áp lực sau van giảm áp.
- Kiểm tra tình trạng oxy hóa bên ngoài.
- Kiểm tra tay gạt, tay quay.
- Ghi nhận van vận hành nặng.
- Kiểm tra đường ống có rung không.
- Kiểm tra khu vực thường xuyên ẩm.
- Thay van khi không còn bảo đảm độ kín.
Sau khi vệ sinh hoặc bảo trì, cần kiểm tra lại độ kín trước khi đưa dây chuyền vào hoạt động bình thường.
Những sai lầm cần tránh
Nhiều sự cố trong hệ thống cấp nước nhà máy thực phẩm xuất phát từ việc chọn van theo thói quen hoặc lắp đặt thiếu không gian bảo trì.
Cần tránh:
- Chọn van chỉ theo đường kính ống.
- Không kiểm tra vật liệu gioăng.
- Dùng van bi để điều tiết lưu lượng lâu dài.
- Không lắp lọc Y trước van giảm áp.
- Lắp van một chiều ngược hướng.
- Không chia vùng cấp nước.
- Đặt van ở nơi khó tiếp cận.
- Không kiểm tra áp lực thực tế.
- Dùng van không phù hợp với nước nóng.
- Để van thường xuyên bị ngập.
- Không đánh mã van trên bản vẽ.
- Không vận hành thử van dự phòng.
- Không vệ sinh lọc Y định kỳ.
- Bỏ qua dấu hiệu rò rỉ nhỏ.
Kết luận
Van ITAP có thể sử dụng trong hệ thống cấp nước nhà máy thực phẩm khi lựa chọn đúng model, vật liệu, áp lực, nhiệt độ và vị trí lắp đặt. Với từng khu vực, cần phân biệt rõ chức năng của van bi, van một chiều, lọc Y và van giảm áp để hệ thống vận hành ổn định.
Đối với các vị trí cần bảo vệ thiết bị khỏi cặn rắn, có thể tham khảo Lọc Y đồng ren ITAP.192. Khi dùng trong nhà máy thực phẩm, cần đối chiếu catalogue, chất lượng nguồn nước và yêu cầu vệ sinh của từng tuyến trước khi lựa chọn.
