BLOG
Van ITAP dùng cho đường ống có nhiệt độ nước thay đổi cần lưu ý gì?
Nhiệt độ nước thay đổi có thể làm đường ống, thân van và các bộ phận làm kín giãn nở hoặc co lại liên tục. Nếu lựa chọn hoặc lắp đặt không phù hợp, Van ITAP có thể bị rò tại mối ren, kẹt bộ phận đóng mở và giảm tuổi thọ gioăng.
Khi lựa chọn Van ITAP chính hãng, người dùng cần kiểm tra nhiệt độ thấp nhất, nhiệt độ cao nhất và tốc độ thay đổi nhiệt của hệ thống. Không nên chỉ dựa vào nhiệt độ vận hành thông thường vì van còn phải chịu các giai đoạn khởi động, vệ sinh và dừng máy.
Nhiệt độ thay đổi ảnh hưởng đến Van ITAP như thế nào?
Mỗi vật liệu có mức giãn nở khác nhau khi nhiệt độ tăng hoặc giảm. Thân đồng, gioăng, lò xo và đường ống có thể thay đổi kích thước không đồng đều, làm lực tác động lên các vị trí kết nối tăng lên.
Những ảnh hưởng thường gặp gồm:
- Gioăng bị mềm khi nhiệt độ tăng cao.
- Gioăng co cứng khi nhiệt độ giảm.
- Mối nối ren bị rò rỉ.
- Thân van chịu lực kéo hoặc lực nén.
- Tay gạt và trục van vận hành nặng hơn.
- Van đóng không kín.
- Đường ống bị võng hoặc dịch chuyển.
- Lớp bảo ôn xuất hiện nước ngưng tụ.
- Van một chiều hoạt động không ổn định.
- Tuổi thọ sản phẩm giảm nhanh.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào khoảng nhiệt độ, số lần thay đổi trong ngày và thời gian duy trì ở mỗi mức nhiệt. Nhiệt độ thay đổi liên tục thường gây tác động lớn hơn so với hệ thống vận hành ổn định.
Xác định nhiệt độ thấp nhất và cao nhất
Trước khi chọn van, cần xác định đầy đủ dải nhiệt độ thực tế của nước. Thông số này phải bao gồm cả điều kiện vận hành bình thường và những tình huống bất thường có thể xảy ra.
Người dùng nên kiểm tra:
- Nhiệt độ nước khi hệ thống khởi động.
- Nhiệt độ vận hành ổn định.
- Nhiệt độ cao nhất trong chu kỳ.
- Nhiệt độ thấp nhất khi dừng máy.
- Nhiệt độ nước khi súc rửa.
- Nhiệt độ môi trường xung quanh.
- Thời gian duy trì nhiệt độ cao.
- Tốc độ tăng hoặc giảm nhiệt.
- Tần suất thay đổi trong ngày.
- Khả năng xuất hiện hơi nước.
Ví dụ, đường ống thường vận hành ở 50°C nhưng được vệ sinh bằng nước 90°C thì nhiệt độ lựa chọn van phải tính theo mức cao nhất. Không được chỉ lấy nhiệt độ trung bình để đối chiếu catalogue.
Kiểm tra giới hạn của đúng model Van ITAP
Mỗi dòng Van ITAP có cấu tạo, vật liệu gioăng và giới hạn nhiệt độ khác nhau. Thông số của van bi không thể sử dụng thay cho van một chiều, van giảm áp hoặc lọc Y.
Trước khi lựa chọn cần đối chiếu:
- Mã model sản phẩm.
- Vật liệu thân van.
- Vật liệu gioăng làm kín.
- Vật liệu bi hoặc đĩa van.
- Vật liệu lò xo.
- Nhiệt độ làm việc nhỏ nhất.
- Nhiệt độ làm việc lớn nhất.
- Áp suất cho phép theo nhiệt độ.
- Môi chất được nhà sản xuất chấp thuận.
- Tư thế lắp đặt.
Không nên chọn van vận hành liên tục sát giới hạn nhiệt độ tối đa. Cần có mức dự phòng phù hợp cho những thời điểm nhiệt độ tăng đột ngột.
Chú ý quan hệ giữa nhiệt độ và áp suất
Khả năng chịu áp của van có thể thay đổi khi nhiệt độ môi chất tăng. Vì vậy, thông số áp lực tối đa ghi trên sản phẩm không phải lúc nào cũng được áp dụng giống nhau tại mọi mức nhiệt độ.
Khi lựa chọn cần xác định đồng thời:
| Thông số | Nội dung cần kiểm tra |
|---|---|
| Nhiệt độ thấp nhất | Điều kiện khi khởi động hoặc dừng hệ thống |
| Nhiệt độ cao nhất | Giai đoạn vận hành, vệ sinh hoặc sự cố |
| Áp lực bình thường | Áp lực khi hệ thống hoạt động ổn định |
| Áp lực lớn nhất | Áp lực khi bơm chạy hoặc van phía sau đóng |
| Xung áp | Áp lực tăng nhanh khi đóng mở van |
| Chu kỳ nhiệt | Số lần nóng và lạnh thay đổi |
| Thời gian duy trì | Thời gian van làm việc ở nhiệt độ cao |
Van cần đáp ứng đồng thời cả nhiệt độ và áp lực. Không nên kiểm tra riêng từng thông số rồi mặc định sản phẩm chắc chắn phù hợp.
Lựa chọn vật liệu gioăng làm kín
Gioăng là bộ phận chịu ảnh hưởng trực tiếp khi nhiệt độ thay đổi. Mỗi loại gioăng có giới hạn nhiệt, khả năng đàn hồi và mức tương thích với môi chất khác nhau.
Nếu chọn không phù hợp, gioăng có thể:
- Mềm và biến dạng.
- Co cứng sau thời gian sử dụng.
- Mất khả năng đàn hồi.
- Bị nứt bề mặt.
- Trương nở khi tiếp xúc với hóa chất.
- Không còn ép kín vào bi hoặc đĩa van.
- Gây rò rỉ tại trục và thân van.
Cần kiểm tra vật liệu gioăng của đúng model ITAP trong catalogue. Ngoài nhiệt độ, phải xem xét cả thành phần nước, hóa chất xử lý và tần suất thay đổi nhiệt.
Hạn chế hiện tượng sốc nhiệt
Sốc nhiệt xảy ra khi nhiệt độ của thân van thay đổi quá nhanh. Ví dụ, một van đang nguội đột ngột tiếp xúc với nước nóng hoặc đang nóng lại được cấp nước lạnh.
Hiện tượng này có thể gây:
- Giãn nở không đều giữa các bộ phận.
- Tăng ứng suất tại thân van.
- Biến dạng gioăng.
- Rò rỉ mối nối ren.
- Nứt chi tiết đã có khuyết tật.
- Tay van bị kẹt tạm thời.
- Giảm tuổi thọ vật liệu.
Nếu quy trình cho phép, nên tăng hoặc giảm nhiệt độ theo từng bước. Không nên mở van đột ngột để nước có nhiệt độ chênh lệch lớn đi qua toàn bộ hệ thống.
Tính toán độ giãn nở của đường ống
Đường ống sẽ dài ra khi nhiệt độ tăng và co lại khi nhiệt độ giảm. Nếu hai đầu ống bị cố định cứng, lực giãn nở có thể truyền trực tiếp lên thân Van ITAP và mối nối ren.
Hệ thống cần được xem xét:
- Chiều dài tuyến ống.
- Vật liệu đường ống.
- Khoảng nhiệt độ thay đổi.
- Vị trí điểm cố định.
- Vị trí giá đỡ trượt.
- Hướng dịch chuyển của đường ống.
- Khả năng sử dụng vòng giãn nở.
- Yêu cầu sử dụng khớp giãn nở.
- Trọng lượng cụm van.
- Không gian dịch chuyển thực tế.
Không nên dùng Van ITAP làm điểm cố định hoặc bộ phận hấp thụ giãn nở. Van chỉ có nhiệm vụ kiểm soát dòng nước, không được thiết kế để chịu lực kéo và lực nén lớn từ đường ống.
Bố trí giá đỡ phù hợp
Giá đỡ giúp kiểm soát hướng dịch chuyển của đường ống khi nhiệt độ thay đổi. Tuy nhiên, bố trí quá cứng hoặc sai vị trí có thể khiến lực giãn nở tập trung tại van.
Khi lắp đặt cần:
- Bố trí giá đỡ gần cụm van khi cần.
- Không để van chịu trọng lượng đường ống.
- Phân biệt điểm cố định và điểm trượt.
- Không siết kẹp ống quá chặt tại điểm cần dịch chuyển.
- Kiểm tra độ chắc chắn của giá treo.
- Chừa không gian cho đường ống giãn nở.
- Không để tay gạt va vào kết cấu xung quanh.
- Kiểm tra lại khi hệ thống đạt nhiệt độ cao nhất.
Với tuyến ống dài hoặc khoảng nhiệt độ thay đổi lớn, giải pháp giá đỡ và bù giãn nở nên được tính toán bởi đơn vị thiết kế.
Chọn van bi cho đường nước thay đổi nhiệt độ
Van bi ITAP phù hợp với chức năng đóng mở hoàn toàn dòng nước. Khi mở hết, dòng chảy qua van tương đối thông thoáng và hạn chế tổn thất áp suất.
Khi chọn van bi cần chú ý:
- Nhiệt độ cho phép của gioăng.
- Áp lực làm việc tại nhiệt độ cao nhất.
- Kích thước lỗ van.
- Kiểu tay gạt hoặc tay bướm.
- Tần suất đóng mở.
- Không gian giãn nở của đường ống.
- Khả năng tiếp cận để thao tác.
- Mức độ tương thích với môi chất.
Không nên sử dụng van bi ở trạng thái mở một phần trong thời gian dài để điều chỉnh nhiệt độ hoặc lưu lượng. Dòng nước qua khe hẹp có thể gây mài mòn gioăng và bề mặt bi.
Chọn van một chiều phù hợp
Nhiệt độ thay đổi có thể làm lưu lượng, áp lực và hướng dịch chuyển của nước thay đổi. Van một chiều phải đóng mở ổn định trong toàn bộ dải vận hành.
Cần kiểm tra:
- Kiểu van lò xo hoặc lá lật.
- Vật liệu đĩa và lò xo.
- Vật liệu gioăng.
- Áp lực mở van.
- Hướng lắp đặt.
- Lưu lượng nhỏ nhất.
- Nhiệt độ làm việc.
- Nguy cơ nước chảy ngược.
- Hiện tượng búa nước.
Nếu lưu lượng thay đổi liên tục, đĩa van có thể dao động và phát ra tiếng ồn. Van quá lớn so với lưu lượng cũng dễ hoạt động không ổn định.
Lưu ý khi dùng van giảm áp
Van giảm áp có nhiều bộ phận làm kín và điều chỉnh bên trong nên cần được bảo vệ khỏi cặn bẩn và nhiệt độ vượt giới hạn. Sự thay đổi nhiệt độ cũng có thể làm áp suất trong hệ thống biến động.
Khi sử dụng cần:
- Chọn model phù hợp với nhiệt độ nước.
- Lắp lọc Y phía trước.
- Lắp đồng hồ áp suất ở hai phía.
- Chọn van theo lưu lượng thực tế.
- Kiểm tra áp lực khi nước nóng và nước nguội.
- Không đặt van sát nguồn nhiệt ngoài.
- Bố trí không gian để điều chỉnh và bảo trì.
- Kiểm tra lại áp lực sau khi nhiệt độ ổn định.
Không nên điều chỉnh van giảm áp ngay khi hệ thống đang thay đổi nhiệt độ mạnh. Cần chờ điều kiện vận hành ổn định rồi mới kiểm tra và cài đặt.
Ngăn nước ngưng tụ khi nhiệt độ giảm
Khi nước lạnh đi qua van trong môi trường nóng ẩm, hơi nước có thể ngưng tụ trên bề mặt. Nước đọng lâu ngày gây oxy hóa bên ngoài và làm khu vực lắp đặt luôn ẩm.
Biện pháp xử lý gồm:
- Bảo ôn đường ống và thân van phù hợp.
- Làm kín các mối nối bảo ôn.
- Không để lộ cầu nhiệt.
- Bố trí thông gió cho phòng kỹ thuật.
- Không dùng vật liệu bảo ôn hút nước.
- Kiểm tra nước đọng dưới lớp bảo ôn.
- Chừa vị trí có thể tháo bảo trì.
- Làm khô van trước khi bọc lại.
Bảo ôn không đúng cách có thể giữ nước sát bề mặt van và khiến tình trạng oxy hóa khó phát hiện. Vì vậy, cần kiểm tra định kỳ các vị trí ghép nối.
Làm kín mối ren đúng kỹ thuật
Mối nối ren có thể bị tác động bởi quá trình co giãn lặp lại. Nếu đường ống bị lệch tâm hoặc vật liệu làm kín không phù hợp, vị trí này dễ xuất hiện rò rỉ.
Khi lắp cần thực hiện:
- Làm sạch ren của van và đường ống.
- Kiểm tra tiêu chuẩn và kích thước ren.
- Quấn băng tan đúng chiều.
- Không để vật liệu làm kín lọt vào đường nước.
- Vặn bằng tay trước để tránh chéo ren.
- Dùng cờ lê đúng kích thước.
- Giữ cố định đầu ống phía đối diện.
- Không dùng tay gạt làm điểm xoay.
- Không siết quá mạnh.
- Thử kín khi nước ở các mức nhiệt độ vận hành.
Một mối nối kín khi hệ thống nguội chưa chắc vẫn kín khi đạt nhiệt độ cao. Cần kiểm tra lại sau một số chu kỳ nóng và lạnh.
Không để van chịu lực từ đường ống
Van có thể bị kẹp giữa hai đầu ống đang giãn nở hoặc co lại. Lực này làm thân van chịu uốn, gây rò ren hoặc khiến bộ phận đóng mở bị nặng.
Cần tránh các tình trạng:
- Dùng van để kéo hai đầu ống lệch nhau.
- Để đường ống võng xuống thân van.
- Cố định cứng cả hai phía quá gần van.
- Không bố trí khoảng bù giãn nở.
- Để khớp nối mềm chịu toàn bộ tải trọng.
- Lắp van sát điểm phát sinh rung.
- Không có giá đỡ cho cụm phụ kiện nặng.
Trước khi lắp, hai đầu ống phải thẳng hàng và ở đúng khoảng cách. Van cần được lắp vào vị trí tự nhiên, không phải dùng lực để ép.
Vận hành van đúng cách
Van cần được thao tác phù hợp với nhiệt độ thực tế của hệ thống. Khi thân van đang rất nóng, người vận hành cần có biện pháp bảo vệ và sử dụng dụng cụ đúng quy định.
Một số lưu ý gồm:
- Không đóng mở van quá nhanh.
- Không dùng lực quá lớn khi van bị kẹt.
- Không chạm trực tiếp vào thân van nóng.
- Không tháo van khi hệ thống còn áp lực.
- Không làm nguội đột ngột bằng nước lạnh.
- Kiểm tra hướng dòng chảy.
- Mở van từ từ sau thời gian dừng lâu.
- Theo dõi tiếng ồn và rung bất thường.
Nếu tay van đột ngột nặng hơn khi nhiệt độ tăng, cần ngừng thao tác mạnh và kiểm tra nguyên nhân. Cố xoay có thể làm hỏng trục hoặc tay vận hành.
Kiểm tra sau những chu kỳ nhiệt đầu tiên
Sau khi đưa hệ thống vào hoạt động, nên kiểm tra van ở cả trạng thái nguội và trạng thái nóng. Đây là thời điểm dễ phát hiện mối nối bị lỏng hoặc đường ống giãn nở sai hướng.
Nội dung kiểm tra gồm:
- Rò rỉ tại hai đầu ren.
- Rò tại trục van.
- Khả năng đóng mở.
- Độ dịch chuyển của đường ống.
- Tình trạng giá đỡ.
- Nước ngưng tụ bên ngoài.
- Tiếng ồn khi nhiệt độ thay đổi.
- Áp lực trước và sau van.
- Tình trạng lớp bảo ôn.
- Dấu hiệu biến màu hoặc quá nhiệt.
Nếu cần siết lại mối nối, phải khóa hệ thống, xả áp và chờ nhiệt độ giảm xuống mức an toàn. Không siết van khi đường ống đang nóng và chịu ứng suất lớn.
Xây dựng lịch bảo trì phù hợp
Hệ thống có nhiệt độ thay đổi thường xuyên cần được kiểm tra nhiều hơn đường ống vận hành ở nhiệt độ ổn định. Chu kỳ bảo trì cần dựa trên số lần nóng lạnh và mức chênh lệch nhiệt độ.
Các công việc nên thực hiện gồm:
- Kiểm tra rò rỉ.
- Thử đóng mở van.
- Quan sát tình trạng gioăng.
- Kiểm tra mối nối ren.
- Kiểm tra giá đỡ và điểm trượt.
- Theo dõi lớp bảo ôn.
- Vệ sinh lọc Y.
- Kiểm tra van một chiều.
- Ghi lại nhiệt độ và áp lực.
- So sánh với thông số ban đầu.
Nếu tình trạng rò rỉ lặp lại, cần kiểm tra thiết kế bù giãn nở thay vì chỉ quấn lại băng tan hoặc thay van.
Những sai lầm cần tránh
Nhiều sự cố xuất phát từ việc chỉ chú ý đến nhiệt độ cao nhất mà bỏ qua tốc độ thay đổi và lực giãn nở. Việc chọn đúng model nhưng lắp đặt sai vẫn có thể làm van nhanh hư hỏng.
Cần tránh:
- Dùng thông số của model khác để lựa chọn.
- Chọn van làm việc sát giới hạn nhiệt độ.
- Bỏ qua quan hệ giữa nhiệt độ và áp lực.
- Không kiểm tra vật liệu gioăng.
- Để nhiệt độ thay đổi đột ngột.
- Cố định đường ống sai vị trí.
- Dùng van làm điểm chịu lực.
- Không bảo ôn đường ống nước lạnh.
- Bọc bảo ôn kín nhưng giữ nước bên trong.
- Siết lại van khi hệ thống đang nóng.
- Không kiểm tra sau khi chạy thử.
- Dùng van bi để điều tiết lâu dài.
Kết luận
Van ITAP có thể sử dụng trên đường ống có nhiệt độ nước thay đổi khi model được chọn đúng theo dải nhiệt, áp lực và vật liệu làm kín. Ngoài bản thân van, cần tính đến độ giãn nở đường ống, giá đỡ, bảo ôn và tốc độ thay đổi nhiệt.
Đối với vị trí cần đóng mở nhanh, có thể tham khảo nhóm Van bi ITAP và kiểm tra thông số của từng model. Không nên lấy giới hạn nhiệt độ của một sản phẩm để áp dụng cho toàn bộ dòng van hoặc sử dụng sát mức tối đa trong thời gian dài.
