Van ITAP bị ăn mòn hoặc oxy hóa bên ngoài do những nguyên nhân nào?

Van ITAP có thể xuất hiện vết xỉn màu, mảng xanh, lớp trắng hoặc dấu gỉ tại một số chi tiết sau thời gian sử dụng. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến vẻ ngoài mà còn có thể cảnh báo môi trường lắp đặt ẩm ướt, mối nối đang rò rỉ hoặc vật liệu bị tác động bởi hóa chất.

Khi sử dụng Van ITAP chính hãng, người dùng vẫn cần lắp đặt và bảo vệ van đúng điều kiện. Chất lượng sản phẩm tốt không có nghĩa là van hoàn toàn không bị oxy hóa khi thường xuyên tiếp xúc với nước, hơi ẩm, hóa chất hoặc môi trường ăn mòn.

Phân biệt oxy hóa bề mặt và ăn mòn nghiêm trọng

Oxy hóa bề mặt thường chỉ làm thay đổi màu sắc phía ngoài mà chưa ảnh hưởng ngay đến khả năng chịu áp và độ kín của van. Ăn mòn nghiêm trọng có thể làm kim loại bị rỗ, mỏng, nứt hoặc suy giảm độ bền cơ học.

Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Thân van bị xỉn màu.
• Xuất hiện mảng xanh trên bề mặt đồng.
• Có lớp bột trắng tại mối nối.
• Chi tiết thép xuất hiện gỉ màu nâu đỏ.
• Lớp mạ bị bong hoặc phồng.
• Bề mặt van có nhiều điểm rỗ nhỏ.
• Nước rỉ ra và để lại vệt cặn.
• Tay gạt hoặc đai ốc bị kẹt.
• Thân van mỏng hoặc biến dạng.

Không nên chỉ lau sạch rồi tiếp tục sử dụng nếu bề mặt đã bị rỗ sâu, rò rỉ hoặc có dấu hiệu nứt. Trong trường hợp này, cần ngừng hệ thống, xả áp và kiểm tra kỹ tình trạng van.

Độ ẩm cao là nguyên nhân phổ biến

Van lắp trong tầng hầm, hố kỹ thuật, phòng bơm hoặc khu vực thông gió kém thường xuyên tiếp xúc với không khí ẩm. Hơi ẩm bám lâu trên bề mặt có thể làm lớp mạ xuống cấp và gây oxy hóa các chi tiết kim loại.

Tình trạng thường nặng hơn khi:

• Phòng kỹ thuật không có thông gió.
• Sàn thường xuyên đọng nước.
• Van nằm sát tường ẩm.
• Đường ống đặt trong hố kín.
• Bề mặt van bám nhiều bụi.
• Không kiểm tra và vệ sinh định kỳ.
• Lớp bảo vệ bên ngoài bị trầy xước.

Bụi bẩn kết hợp với hơi ẩm sẽ giữ nước lâu hơn trên bề mặt. Vì vậy, vệ sinh khô và duy trì thông gió có vai trò quan trọng trong việc hạn chế oxy hóa.

Nước ngưng tụ trên đường ống

Đường ống dẫn nước lạnh thường có nhiệt độ bề mặt thấp hơn không khí xung quanh. Khi không khí ẩm tiếp xúc với đường ống lạnh, hơi nước có thể ngưng tụ thành giọt và chảy xuống thân van.

Hiện tượng này thường xuất hiện tại:

• Hệ thống nước lạnh.
• Phòng máy điều hòa.
• Đường ống cấp nước đá hoặc nước làm mát.
• Khu vực có độ ẩm không khí cao.
• Vị trí lớp bảo ôn bị hở.
• Mối nối bảo ôn không được làm kín.

Nếu đường ống có bảo ôn nhưng riêng phần van bị để hở, nước ngưng tụ có thể tập trung tại van. Cần sử dụng giải pháp bảo ôn phù hợp nhưng vẫn bảo đảm khả năng kiểm tra, thao tác và tháo van khi cần.

Mối nối ren bị rò rỉ nhẹ

Rò rỉ nhỏ tại mối nối có thể không tạo thành dòng nước rõ ràng mà chỉ làm bề mặt van luôn ẩm. Sau thời gian dài, khu vực này xuất hiện cặn trắng, mảng xanh hoặc vệt màu bất thường.

Nguyên nhân rò ren thường gồm:

• Quấn băng tan chưa đủ.
• Quấn sai chiều.
• Ren bị chéo hoặc sứt.
• Van và đường ống dùng ren không tương thích.
• Siết ren chưa đủ lực.
• Siết quá mạnh làm biến dạng thân van.
• Đường ống rung động liên tục.
• Van chịu tải trọng của đường ống.
• Vật liệu làm kín đã xuống cấp.

Khi phát hiện rò rỉ, không nên chỉ sơn hoặc bọc kín bên ngoài. Cần khóa nước, xả áp, tháo mối nối và làm kín lại đúng kỹ thuật.

Nước rò từ thiết bị phía trên

Không phải lúc nào nước trên thân van cũng bắt nguồn từ chính van. Nước có thể rò từ mặt bích, máy bơm, đồng hồ, đường ống hoặc thiết bị lắp phía trên rồi chảy xuống Van ITAP.

Khi kiểm tra cần quan sát:

• Điểm cao nhất xuất hiện vệt nước.
• Mối nối và thiết bị phía trên van.
• Hướng chảy của vệt cặn.
• Tình trạng bảo ôn đường ống.
• Nước mưa xâm nhập từ mái hoặc tường.
• Đường thoát nước của thiết bị gần đó.

Lau khô toàn bộ bề mặt rồi theo dõi khi hệ thống vận hành sẽ giúp xác định điểm rò chính xác hơn. Không nên vội kết luận thân van bị thủng khi chưa kiểm tra các vị trí xung quanh.

Tiếp xúc với hóa chất và hơi hóa chất

Van lắp trong nhà máy, khu xử lý nước, phòng hóa chất hoặc khu vệ sinh công nghiệp có thể tiếp xúc với hơi axit, kiềm, clo và chất tẩy rửa. Các chất này có thể làm lớp mạ bị xỉn, bong hoặc thúc đẩy quá trình ăn mòn.

Nguy cơ tăng cao khi:

• Hóa chất bị bắn trực tiếp lên van.
• Dùng chất tẩy rửa mạnh để vệ sinh.
• Phòng hóa chất thông gió kém.
• Can hóa chất được đặt sát đường ống.
• Hơi clo xuất hiện thường xuyên.
• Không rửa sạch sau khi hóa chất bám vào.
• Vật liệu van không phù hợp với môi trường.

Cần kiểm tra bảng dữ liệu an toàn của hóa chất và khả năng tương thích vật liệu. Nếu môi trường có tính ăn mòn cao, nên lựa chọn vật liệu hoặc lớp bảo vệ chuyên dụng theo tư vấn kỹ thuật.

Nước mưa và môi trường ngoài trời

Van lắp ngoài trời phải chịu ảnh hưởng của mưa, độ ẩm, bụi và thay đổi nhiệt độ. Nước có thể đọng tại khe nối, tay gạt hoặc các vị trí thấp trên thân van rồi gây oxy hóa.

Để hạn chế tác động cần:

• Bố trí mái che phù hợp.
• Không để van nằm trong vùng đọng nước.
• Kiểm tra lớp mạ và lớp sơn bảo vệ.
• Giữ khu vực xung quanh thông thoáng.
• Không bọc bằng vật liệu giữ ẩm.
• Kiểm tra van sau mùa mưa.
• Làm kín vị trí nước có thể xâm nhập.

Mái che không nên cản trở việc vận hành và bảo trì. Đồng thời, van vẫn cần được thông thoáng để hơi ẩm không bị giữ lại bên trong lớp bao bọc.

Môi trường gần biển hoặc có hơi muối

Không khí tại khu vực ven biển chứa hơi muối có thể làm quá trình ăn mòn diễn ra nhanh hơn. Các chi tiết bằng thép như tay gạt, đai ốc hoặc vít thường xuất hiện gỉ trước thân van.

Với môi trường này nên:

• Kiểm tra van thường xuyên hơn.
• Làm sạch muối bám trên bề mặt.
• Giữ van khô và thông thoáng.
• Sử dụng lớp bảo vệ phù hợp.
• Không để nước biển tiếp xúc trực tiếp.
• Kiểm tra khả năng tương thích của từng vật liệu.
• Thay chi tiết bị gỉ nặng khi cần.

Van dùng cho nước sạch không nên mặc định sử dụng được với nước biển. Môi chất có hàm lượng muối cao cần được đánh giá riêng về vật liệu thân, trục và gioăng.

Tiếp xúc giữa các kim loại khác loại

Khi hai kim loại khác loại tiếp xúc với nhau trong môi trường có nước hoặc độ ẩm, có thể xuất hiện ăn mòn điện hóa. Một trong hai vật liệu sẽ bị ăn mòn nhanh hơn tùy theo điều kiện thực tế.

Hiện tượng có thể liên quan đến:

• Van đồng nối trực tiếp với ống thép.
• Phụ kiện mạ kẽm kết nối với kim loại khác.
• Giá đỡ kim loại tiếp xúc trực tiếp với thân van.
• Nước rò rỉ tạo môi trường dẫn điện.
• Mối nối thường xuyên bị ngưng tụ.

Khi thiết kế cần lựa chọn phụ kiện chuyển tiếp phù hợp và hạn chế để các kim loại không tương thích tiếp xúc trực tiếp trong môi trường ẩm. Việc đánh giá nên dựa vào toàn bộ cụm đường ống, không chỉ riêng van.

Lớp mạ bị trầy xước hoặc xuống cấp

Một số model Van ITAP có thân đồng mạ niken hoặc crom nhằm cải thiện bề mặt và khả năng bảo vệ. Nếu lớp mạ bị trầy, phần kim loại bên dưới sẽ tiếp xúc trực tiếp với môi trường.

Nguyên nhân làm hỏng lớp mạ gồm:

• Dùng kìm răng siết trực tiếp lên thân.
• Cọ rửa bằng bàn chải thép.
• Va đập trong quá trình vận chuyển.
• Kéo lê van trên bề mặt cứng.
• Dùng hóa chất tẩy rửa không phù hợp.
• Lắp đặt bằng dụng cụ sai kích thước.
• Mài hoặc chà nhám bề mặt van.

Khi thi công nên dùng cờ lê đúng kích thước và tác động vào vị trí được thiết kế để siết. Không nên kẹp trực tiếp vào phần thân tròn hoặc bề mặt mạ.

Chất lượng nguồn nước không phù hợp

Mặc dù dấu hiệu xuất hiện bên ngoài, nguyên nhân đôi khi bắt đầu từ nước bên trong van. Nước có tính ăn mòn có thể gây rò rỉ nhỏ, sau đó lan ra bề mặt phía ngoài.

Các yếu tố cần kiểm tra gồm:

• Độ pH của nước.
• Hàm lượng muối.
• Ion clorua.
• Sắt và mangan.
• Hóa chất xử lý nước.
• Nhiệt độ môi chất.
• Khả năng tương thích với đồng.
• Thành phần nước thải hoặc nước sản xuất.

Nếu nhiều van cùng hệ thống bị ăn mòn tương tự, nên lấy mẫu nước để phân tích. Chỉ thay van mới mà không xử lý nguồn nước có thể khiến hiện tượng tái diễn.

Van được bảo quản không đúng trước khi lắp

Van có thể bị oxy hóa ngay trong thời gian lưu kho nếu đặt tại khu vực ẩm, gần hóa chất hoặc để nước xâm nhập vào bao bì. Tình trạng này dễ bị bỏ qua khi kiểm tra đầu vào vật tư.

Khi bảo quản cần:

• Đặt van trong kho khô và thông thoáng.
• Không để trực tiếp trên nền đất hoặc nền ẩm.
• Giữ nguyên bao bì đến khi sử dụng.
• Tránh khu vực chứa hóa chất.
• Không để nước mưa hắt vào.
• Bịt kín hai đầu kết nối.
• Kiểm tra trước khi xuất kho.
• Xếp van tránh va đập.

Nếu van đã có dấu hiệu oxy hóa trước khi lắp, cần xác định mức độ và nguyên nhân. Không nên lắp vào hệ thống áp lực khi thân van có dấu hiệu rỗ, nứt hoặc hư hỏng.

Cách kiểm tra mức độ ăn mòn

Trước khi xử lý, cần làm sạch nhẹ bề mặt để quan sát chính xác tình trạng kim loại. Việc kiểm tra phải được thực hiện sau khi hệ thống đã được khóa và xả hết áp lực nếu có dấu hiệu rò rỉ.

Có thể phân loại sơ bộ như sau:

Không nên tự mài sâu vào thân van để loại bỏ vết ăn mòn vì có thể làm giảm chiều dày chịu áp.

Cách xử lý khi Van ITAP bị oxy hóa nhẹ

Nếu van chỉ bị xỉn màu hoặc có lớp oxy hóa mỏng bên ngoài, có thể làm sạch nhẹ và tiếp tục theo dõi. Phương pháp vệ sinh phải phù hợp với lớp mạ và vật liệu của van.

Các bước tham khảo:

1. Khóa nguồn nước nếu cần.
2. Lau khô bề mặt van.
3. Dùng khăn mềm loại bỏ bụi và cặn.
4. Sử dụng dung dịch vệ sinh phù hợp với vật liệu.
5. Không dùng axit mạnh hoặc bàn chải thép.
6. Lau sạch và làm khô hoàn toàn.
7. Kiểm tra điểm rò hoặc nguồn ẩm.
8. Bổ sung lớp bảo vệ nếu thiết kế cho phép.
9. Theo dõi lại sau một thời gian vận hành.

Nếu lớp oxy hóa nhanh chóng xuất hiện trở lại, cần tìm nguyên nhân từ môi trường, nguồn nước hoặc mối nối thay vì tiếp tục vệ sinh nhiều lần.

Khi nào cần thay Van ITAP?

Không phải mọi vết oxy hóa đều yêu cầu thay van. Tuy nhiên, van cần được thay khi mức độ ăn mòn làm ảnh hưởng đến độ kín hoặc khả năng chịu áp.

Nên thay van khi có một trong các dấu hiệu:

• Thân van xuất hiện vết nứt.
• Bề mặt bị rỗ sâu.
• Nước rò xuyên qua thân.
• Ren bị mòn hoặc mất hình dạng.
• Van không thể đóng kín.
• Trục van bị rơ hoặc kẹt nghiêm trọng.
• Lớp kim loại bị bong thành mảng.
• Chiều dày thân có dấu hiệu suy giảm.
• Van đã chịu tác động hóa chất không xác định.
• Không thể xác nhận độ an toàn sau kiểm tra.

Không nên hàn vá hoặc sử dụng keo phủ lên thân van đang chịu áp. Đây chỉ là giải pháp che dấu hiện tượng rò rỉ và có thể gây mất an toàn.

Biện pháp phòng ngừa ăn mòn bên ngoài

Phòng ngừa cần được thực hiện từ khâu lựa chọn, bảo quản, lắp đặt đến vận hành. Một môi trường khô, sạch và dễ kiểm tra sẽ giúp phát hiện sớm các bất thường.

Các biện pháp nên áp dụng gồm:

• Chọn đúng vật liệu theo môi trường.
• Bảo quản van trong kho khô.
• Dùng dụng cụ lắp đặt phù hợp.
• Không làm xước lớp mạ.
• Xử lý ngay các điểm rò nước.
• Bảo ôn đường ống nước lạnh.
• Thông gió phòng kỹ thuật.
• Không để hóa chất gần van.
• Bố trí mái che khi lắp ngoài trời.
• Hạn chế tiếp xúc kim loại không tương thích.
• Vệ sinh và kiểm tra định kỳ.
• Ghi lại tình trạng van sau mỗi lần bảo trì.

Đối với khu vực ven biển, nhà máy hóa chất hoặc phòng kỹ thuật ẩm, chu kỳ kiểm tra nên được rút ngắn so với điều kiện trong nhà thông thường.

Kết luận

Van ITAP bị ăn mòn hoặc oxy hóa bên ngoài thường liên quan đến độ ẩm, nước ngưng tụ, rò rỉ, hóa chất, hơi muối, hư hỏng lớp mạ hoặc tiếp xúc giữa các kim loại khác loại. Người dùng cần xác định đúng nguyên nhân trước khi vệ sinh, sơn phủ hoặc thay van.

Nếu van chỉ xỉn màu nhẹ, có thể làm sạch và tiếp tục theo dõi. Với các dòng Van bi ITAP đã bị rỗ sâu, nứt thân, rò nước hoặc kẹt trục, nên thay mới để bảo đảm khả năng đóng kín và an toàn cho hệ thống.

Câu hỏi thường gặp