BLOG
Van ITAP lắp tại đường hút của máy bơm cần lưu ý những gì?
Van ITAP lắp tại đường hút của máy bơm cần được lựa chọn và bố trí cẩn thận vì đây là khu vực có áp suất thấp, dễ lọt khí và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mồi nước của bơm. Chỉ một mối nối bị hở, van chọn sai kích thước hoặc rọ bơm bị nghẹt cũng có thể làm bơm hút yếu, mất nước mồi, phát tiếng ồn hoặc chạy khan.
Tham khảo các dòng Van ITAP Italy dùng cho hệ thống máy bơm như van bi, van một chiều, rọ bơm, Lọc Y, van xả khí và các thiết bị kiểm soát dòng chảy.
Khi lắp van trên đường hút, không nên chỉ quan tâm đến áp lực chịu đựng của van. Cần xem xét kích thước đường ống, độ kín của mối nối, tổn thất áp suất, chiều lắp, vị trí so với bơm và điều kiện nguồn nước.
Đường hút của máy bơm có đặc điểm gì?
Đường hút là đoạn ống dẫn nước từ bể, giếng, bồn chứa hoặc nguồn cấp đến cửa hút của máy bơm. Khi bơm hoạt động, áp suất trong đường ống này thường thấp hơn áp suất môi trường, vì vậy không khí có thể bị hút vào qua những vị trí không kín.
Khác với đường đẩy, điểm hở trên đường hút có thể không chảy nước ra ngoài nhưng vẫn hút không khí vào trong. Đây là lý do nhiều hệ thống không thấy rò nước nhưng máy bơm vẫn không hút được nước hoặc thường xuyên mất mồi.
Van ITAP và các phụ kiện trên đường hút phải bảo đảm kín, có tiết diện dòng chảy phù hợp và không tạo lực cản quá lớn.
Các loại van ITAP có thể lắp trên đường hút
Tùy cấu tạo hệ thống, đường hút của máy bơm có thể sử dụng van bi, van cửa, van một chiều hoặc rọ bơm ITAP. Mỗi loại có nhiệm vụ riêng và không nên lắp thay thế tùy tiện.
| Loại van | Công dụng trên đường hút |
|---|---|
| Van bi ITAP | Khóa nguồn nước để tháo và bảo trì máy bơm |
| Van cửa ITAP | Đóng mở đường hút, phù hợp tuyến cần lưu lượng lớn |
| Van một chiều ITAP | Hạn chế nước chảy ngược khi bơm dừng |
| Rọ bơm ITAP | Giữ nước mồi và ngăn rác lớn đi vào đường hút |
| Lọc Y ITAP | Lọc cặn trên một số hệ thống có nguồn nước bẩn |
| Van xả khí | Chỉ dùng tại vị trí và cấu hình kỹ thuật phù hợp |
Không phải hệ thống nào cũng cần lắp đầy đủ các loại van trên. Việc bố trí phải dựa trên vị trí bơm, nguồn nước, khả năng tự mồi và yêu cầu bảo trì.
Ưu tiên lựa chọn van có tiết diện dòng chảy lớn
Van lắp trên đường hút nên có tiết diện dòng chảy thông thoáng để hạn chế tổn thất áp suất. Nếu van quá nhỏ hoặc cấu tạo bên trong làm thu hẹp dòng nước, máy bơm có thể không nhận đủ lưu lượng.
Van bi ITAP dạng toàn thân hoặc có đường nước thông thoáng thường phù hợp với những đường hút kích thước nhỏ và vừa. Khi van mở hoàn toàn, dòng nước đi qua ít bị cản trở hơn.
Với đường ống lớn, có thể sử dụng van cửa phù hợp. Van cửa khi mở hoàn toàn tạo đường dòng tương đối thẳng nhưng phải được mở hết trong quá trình bơm vận hành.
Không nên dùng van để điều tiết lưu lượng tại cửa hút bằng cách chỉ mở một phần. Điều này làm tăng tổn thất, tạo dòng chảy rối và có thể gây xâm thực.
Kích thước van phải phù hợp với đường ống hút
Kích thước van ITAP nên bằng kích thước đường ống hút hoặc theo đúng tính toán của hệ thống. Không nên tự ý giảm size van để tiết kiệm chi phí hoặc tận dụng vật tư có sẵn.
Ví dụ, đường hút DN40 không nên lắp van DN25 rồi sử dụng côn thu ở hai đầu. Điểm thắt này làm giảm lưu lượng và tăng vận tốc nước qua van, khiến khả năng hút của bơm bị ảnh hưởng.
Trong nhiều hệ thống, đường hút còn được thiết kế lớn hơn cửa hút của bơm nhằm giảm vận tốc dòng chảy. Vì vậy, cần kiểm tra đồng thời:
- Kích thước cửa hút máy bơm.
- Đường kính đường ống hút.
- Lưu lượng thiết kế của bơm.
- Chiều dài đường ống.
- Số lượng cút, van và phụ kiện.
- Chiều cao hút thực tế.
- Chất lượng nguồn nước.
Không nên chọn size van chỉ dựa vào công suất điện của máy bơm.
Độ kín của van và mối nối đặc biệt quan trọng
Đường hút phải kín hoàn toàn từ nguồn nước đến cửa hút máy bơm. Không khí lọt vào qua trục van, mối ren, đầu nối hoặc mặt bích có thể làm giảm khả năng tạo chân không của bơm.
Khi lắp van ITAP nối ren, cần sử dụng vật liệu làm kín phù hợp và siết đúng lực. Không nên quấn quá nhiều băng tan làm nứt đầu nối hoặc để băng tan thừa lọt vào bên trong đường ống.
Sau khi lắp, cần kiểm tra kỹ:
- Hai đầu kết nối của van.
- Vị trí trục và tay van.
- Mối nối giữa ống và phụ kiện.
- Rắc co hoặc đầu nối nhanh.
- Nắp Lọc Y nếu có.
- Khớp nối gần cửa hút bơm.
- Gioăng tại mặt bích đối với hệ bích.
Một mối nối hở nhỏ cũng có thể khiến máy bơm khó mồi dù bên ngoài không xuất hiện nước rò.
Van khóa nên đặt cách cửa hút bơm bao xa?
Van khóa cần được bố trí ở vị trí dễ thao tác và thuận tiện khi tháo máy bơm. Tuy nhiên, không nên tập trung quá nhiều van, cút và đầu chuyển ngay sát cửa hút vì có thể gây rối dòng chảy.
Đoạn ống trước cửa hút nên càng thẳng và thông thoáng càng tốt. Chiều dài đoạn thẳng cụ thể phụ thuộc vào loại bơm và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Nếu phải lắp côn thu trước bơm, cần chọn kiểu và hướng lắp phù hợp để hạn chế hình thành túi khí. Với đường ống hút nằm ngang, việc lắp côn sai chiều có thể tạo điểm tích khí, khiến bơm rung hoặc hút không đều.
Van cũng cần có giá đỡ phù hợp. Không để toàn bộ trọng lượng đường ống và van tác động trực tiếp lên cửa hút của bơm.
Van phải được mở hoàn toàn khi bơm hoạt động
Van bi hoặc van cửa trên đường hút phải được mở hoàn toàn trước khi khởi động máy bơm. Nếu van đóng hoặc chỉ mở một phần, lượng nước cấp vào bơm không đủ và có thể gây chạy khan, rung hoặc phát tiếng bất thường.
Nên kiểm tra trạng thái van trước mỗi lần khởi động sau bảo trì. Với phòng bơm có nhiều máy hoặc nhiều nhánh hút, từng van cần được đánh dấu rõ để tránh mở nhầm và khóa nhầm.
Không nên dùng van phía hút để điều chỉnh lưu lượng của bơm. Khi cần điều tiết, cần xem xét phương án tại đường đẩy, biến tần hoặc giải pháp điều khiển phù hợp với thiết kế.
Lắp rọ bơm ITAP tại đầu ống hút
Rọ bơm thường được lắp tại đầu đường ống đặt trong bể hoặc nguồn nước. Thiết bị này kết hợp chức năng giữ nước và ngăn rác lớn đi vào đường hút.
Rọ bơm ITAP cần được lắp theo phương thẳng đứng hoặc đúng hướng làm việc của sản phẩm. Vị trí rọ phải ngập hoàn toàn trong nước khi bơm vận hành.
Không nên đặt rọ bơm:
- Quá sát đáy bể vì dễ hút cặn.
- Quá gần mặt nước vì dễ tạo xoáy và hút không khí.
- Sát thành bể làm dòng nước vào bị hạn chế.
- Tại khu vực có nhiều bùn, rác hoặc vật liệu lắng.
- Ở vị trí khó tháo vệ sinh và kiểm tra.
Khoảng cách chính xác cần căn cứ vào lưu lượng bơm, chiều sâu bể và yêu cầu của đơn vị thiết kế.
Có cần lắp van một chiều trên đường hút không?
Van một chiều có thể được sử dụng để giữ nước mồi và hạn chế nước chảy ngược khi máy bơm dừng. Tuy nhiên, vị trí và loại van phải phù hợp với cấu hình thực tế.
Nếu đầu ống hút đã có rọ bơm tích hợp van một chiều, việc lắp thêm một van một chiều khác cần được cân nhắc. Quá nhiều thiết bị trên đường hút sẽ làm tăng lực cản và tạo thêm vị trí có thể tích tụ cặn.
Van một chiều cần có độ mở nhẹ, kích thước phù hợp và được lắp đúng chiều mũi tên. Nếu lò xo quá cứng hoặc đĩa van bị kẹt, bơm sẽ phải tạo lực hút lớn hơn để mở van.
Khi bơm thường xuyên mất nước mồi, cần kiểm tra cả rọ bơm, van một chiều và độ kín đường ống, không nên kết luận ngay rằng máy bơm bị hỏng.
Có nên lắp Lọc Y ITAP trước máy bơm?
Lọc Y có thể giúp giữ cặn và bảo vệ máy bơm trong một số hệ thống. Tuy nhiên, lắp Lọc Y tại đường hút cần được tính toán vì khi lưới lọc bám bẩn, lực cản sẽ tăng nhanh.
Nếu nguồn nước có nhiều rác lớn, rọ bơm phù hợp thường cần được ưu tiên tại đầu hút. Nếu cần lọc tinh hơn, phải chọn thiết bị lọc có diện tích lọc đủ lớn và có kế hoạch vệ sinh rõ ràng.
Khi lắp Lọc Y ITAP, cần chừa không gian để tháo nắp và lấy lưới lọc. Nên bố trí đồng hồ hoặc phương án theo dõi để phát hiện tình trạng nghẹt lọc.
Không để Lọc Y quá bẩn vì có thể làm bơm thiếu nước, rung, nóng và xuất hiện xâm thực.
Hạn chế cút gấp và phụ kiện trên đường hút
Đường hút càng dài và có nhiều phụ kiện thì tổn thất càng lớn. Các cút gấp, van nhỏ, đầu chuyển đột ngột và Lọc Y bị nghẹt đều làm giảm áp suất tại cửa hút.
Khi bố trí van ITAP, nên giữ đường ống ngắn, thẳng và ít phụ kiện trong điều kiện cho phép. Nếu cần đổi hướng, nên ưu tiên bán kính phù hợp và tránh đặt cút ngay trước cửa hút.
Các nhánh chia trên đường hút cũng cần được tính toán kỹ. Một đường hút chung cho nhiều máy bơm có thể xảy ra hiện tượng tranh nước nếu đường ống không đủ lớn.
Tránh hình thành túi khí trong đường ống hút
Đường hút nên có độ dốc phù hợp để không khí có thể thoát ra trong quá trình mồi nước. Đoạn ống bị võng, nhô cao hoặc lắp phụ kiện sai hướng có thể tạo thành túi khí.
Túi khí làm dòng nước bị ngắt quãng, máy bơm rung và phát tiếng. Trong trường hợp nghiêm trọng, bơm không thể hút được nước dù đường ống và van không bị tắc.
Khi lắp đặt cần kiểm tra:
- Đường ống có điểm nhô cao bất thường không.
- Côn thu có tạo khoảng trống giữ khí không.
- Van có được lắp đúng tư thế không.
- Đường ống có độ dốc phù hợp không.
- Rọ bơm có luôn ngập nước không.
- Quá trình mồi đã đẩy hết không khí chưa.
Không nên tùy tiện lắp van xả khí trên đường hút vì thiết bị không phù hợp có thể trở thành vị trí hút không khí vào hệ thống.
Không để đường ống kéo lệch thân van và máy bơm
Van ITAP và đường ống cần được đỡ bằng giá treo hoặc bệ đỡ phù hợp. Không dùng van làm điểm chịu lực cho toàn bộ đường ống và cũng không ép đường ống lệch để nối vào máy bơm.
Lực kéo lệch có thể làm mối ren bị hở, gioăng mặt bích không kín hoặc cửa hút bơm chịu ứng suất. Sau một thời gian vận hành, rung động của bơm có thể làm tình trạng này nghiêm trọng hơn.
Nếu sử dụng khớp nối mềm, cần chọn đúng loại và lắp theo hướng dẫn. Khớp nối mềm không có nhiệm vụ sửa sai lệch lớn giữa hai đầu đường ống.
Nhận biết đường hút đang gặp vấn đề
Khi van hoặc đường ống hút có vấn đề, máy bơm thường xuất hiện các dấu hiệu khá rõ. Việc nhận biết sớm giúp tránh để bơm chạy khan và hư hỏng kéo dài.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân cần kiểm tra |
|---|---|
| Bơm khó lên nước | Hở đường hút, mất mồi, rọ bơm không kín |
| Nước lên không đều | Lọt khí, túi khí, nguồn nước thiếu |
| Bơm phát tiếng lạo xạo | Xâm thực, đường hút bị cản trở |
| Lưu lượng thấp | Van chưa mở hết, van nhỏ, lọc nghẹt |
| Bơm mất mồi khi dừng | Rọ bơm hoặc van một chiều không kín |
| Bơm rung mạnh | Khí trong ống, thiếu nước, đường ống kéo lệch |
| Bơm nóng nhanh | Chạy khan hoặc lưu lượng hút không đủ |
| Phải mồi nước thường xuyên | Đường hút hở hoặc nước chảy ngược |
| Có xoáy tại bể hút | Rọ đặt quá gần mặt nước |
| Cặn xuất hiện trong bơm | Rọ hoặc thiết bị lọc không phù hợp |
Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, nên dừng bơm để kiểm tra thay vì tiếp tục cho chạy kéo dài.
Checklist lắp van ITAP tại đường hút máy bơm
Trước khi đưa máy bơm vào vận hành, nên kiểm tra toàn bộ đường hút theo danh sách dưới đây.
| Hạng mục | Nội dung cần kiểm tra |
|---|---|
| Loại van | Phù hợp chức năng khóa nước hoặc chống chảy ngược |
| Kích thước | Bằng size đường ống hoặc đúng theo thiết kế |
| Tiết diện dòng chảy | Không tạo điểm thắt quá lớn |
| Chiều lắp | Đúng mũi tên đối với van một chiều, rọ bơm |
| Trạng thái van | Van khóa đã mở hoàn toàn |
| Mối nối | Kín, không có khả năng hút không khí |
| Đường ống | Ngắn, thẳng, không có điểm giữ khí |
| Rọ bơm | Ngập nước, không quá sát đáy hoặc mặt nước |
| Lọc Y | Lưới sạch và có chỗ tháo vệ sinh |
| Giá đỡ | Không để tải trọng dồn lên van và cửa hút bơm |
| Nước mồi | Đã mồi đầy và đẩy hết không khí |
| Chạy thử | Bơm không rung, không nóng và không phát tiếng lạ |
Checklist này nên được kiểm tra lại sau mỗi lần tháo bơm, vệ sinh rọ hoặc sửa đường ống.
Cách kiểm tra sau khi lắp đặt
Sau khi hoàn thiện, cần mồi đầy nước cho thân bơm và đường hút theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không khởi động bơm khi chưa chắc chắn bên trong đã có nước.
Mở hoàn toàn van khóa trên đường hút, sau đó chạy thử trong thời gian ngắn. Quan sát khả năng lên nước, lưu lượng, tiếng ồn, độ rung và nhiệt độ của bơm.
Tiếp tục kiểm tra các mối nối và theo dõi sau khi dừng máy. Nếu nước mồi tụt nhanh, cần kiểm tra rọ bơm, van một chiều và các vị trí có thể lọt khí.
Không nên chỉ kiểm tra rò bằng cách quan sát nước chảy ra ngoài. Do đường hút có áp suất thấp, cần kiểm tra cả khả năng hút khí tại mối nối.
Bảo trì van ITAP trên đường hút
Van trên đường hút cần được kiểm tra định kỳ, đặc biệt với hệ thống lấy nước từ bể có cặn hoặc máy bơm ít hoạt động. Rọ bơm và lưới lọc phải được vệ sinh khi lưu lượng hút giảm.
Van bi cần được đóng mở thử nhẹ nhàng trong thời gian dừng bảo trì. Van một chiều cần kiểm tra khả năng giữ nước và tình trạng cặn kẹt tại đĩa hoặc lò xo.
Sau khi tháo lắp bất kỳ thiết bị nào trên đường hút, phải làm kín lại mối nối, mồi nước và chạy thử. Không nên cho rằng mối nối không chảy nước ra ngoài nghĩa là đã kín khí.
Những lỗi lắp đặt thường gặp
Lỗi phổ biến nhất là chọn van nhỏ hơn đường ống hút, tạo điểm thắt làm máy bơm thiếu nước. Lỗi tiếp theo là để van chưa mở hết nhưng vẫn cho bơm vận hành.
Một số hệ thống lắp quá nhiều van một chiều và thiết bị lọc trên đường hút. Mỗi thiết bị đều tạo thêm tổn thất, đặc biệt khi có cặn bẩn.
Các lỗi khác gồm:
- Rọ bơm đặt quá sát đáy bể.
- Rọ bơm không ngập hoàn toàn.
- Đường ống có điểm cao giữ khí.
- Dùng nhiều cút gấp ngay trước bơm.
- Mối ren không kín khí.
- Không có giá đỡ đường ống.
- Dùng van phía hút để điều tiết lưu lượng.
- Khởi động bơm khi chưa mồi nước.
- Không vệ sinh Lọc Y và rọ bơm.
- Lắp van một chiều ngược hướng.
Những lỗi này có thể làm giảm hiệu suất và rút ngắn tuổi thọ máy bơm.
Kết luận
Van ITAP lắp tại đường hút của máy bơm cần có kích thước phù hợp, tiết diện dòng chảy thông thoáng và mối nối kín khí. Van khóa phải được mở hoàn toàn khi bơm hoạt động, không sử dụng để điều tiết lưu lượng tại phía hút.
Rọ bơm hoặc van một chiều cần lắp đúng hướng và bảo đảm giữ được nước mồi. Đường ống nên ngắn, thẳng, ít cút, không có điểm tích khí và được đỡ chắc chắn. Nếu có Lọc Y, cần theo dõi và vệ sinh thường xuyên để tránh làm bơm thiếu nước.
Khi cần bố trí van khóa trước máy bơm để thuận tiện cô lập đường ống và bảo trì thiết bị, có thể tham khảo Van bi ITAP với kích thước phù hợp cho từng hệ thống.
